Szlak zaczyna się w sanktuarium La Verna na skalistym masywie w Parku Narodowym Lasów Casentinesi. Franciszek przebywał tu wielokrotnie, a we wrześniu 1224 r., według źródeł franciszkańskich, otrzymał stygmaty. Przed wyruszeniem pielgrzymi odwiedzają zwykle bazylikę i Kaplicę Stygmatów, a pieczątkę do credenziale można otrzymać w sanktuarium. Etap ma około 15 km i prowadzi przez lasy Casentino, m.in. przez tzw. Bosco delle Fate. Trasa wspina się na Monte Calvano, z którego szczytu rozciąga się widok dookoła, a potem schodzi w dolinę Tybru do Pieve Santo Stefano. W miasteczku działa Piccolo museo del diario, muzeum pamiętników prowadzone przy krajowym archiwum dzienników. Podejścia i zejścia w lesie bywają strome i śliskie po deszczu, dlatego przydają się buty z dobrą podeszwą i kijki.

Photos: Berthold Werner · Public domain
Pèlerinage · Guide de la rédaction
Via di Francesco: z La Verny do Asyżu
Basilique Saint-François d'Assise · environ 9 jours
Północna droga Via di Francesco prowadzi z sanktuarium La Verna, gdzie św. Franciszek otrzymał stygmaty, do jego grobu w Asyżu. Około 190 km przez Toskanię i Umbrię, przez Sansepolcro, Città di Castello, Pietralungę i Gubbio, z pustelniami związanymi z Franciszkiem po drodze. W tym opracowaniu trasę podzielono na 9 etapów pieszych; kilka z nich jest długich i górzystych, dlatego szlak wymaga dobrej kondycji.
Najlepsze okresy to wiosna i wrzesień-październik; latem odcinki asfaltowe bez cienia są męczące, a zimą wyższe partie bywają trudne. Szlak jest oznakowany żółtym tau oraz żółto-niebieskimi znakami. Oficjalną credenziale zamawia się przez formularz wskazany na stronie viadifrancesco.it, z wyprzedzeniem kilku tygodni (z zagranicy nawet dwóch miesięcy). Testimonium Viae Francisci odbiera się osobiście w Asyżu, w Statio Peregrinorum przy Sacro Convento (Piazza Inferiore di San Francesco), po okazaniu credenziale z pieczątkami potwierdzającymi przejście co najmniej ostatnich 100 km pieszo (lub 200 km rowerem); godziny otwarcia trzeba sprawdzić przed przyjazdem. Noclegi: domy pielgrzyma, klasztory, agroturystyki i pensjonaty; w małych miejscowościach liczba miejsc jest ograniczona. Do La Verny dojeżdża się pociągiem do Arezzo i Bibbieny, a dalej autobusem do Chiusi della Verna.
Ceci est un guide de la rédaction de Bratnio : une description de l'itinéraire étape par étape, fondée sur des guides, des programmes de pèlerinage et des sites officiels. Ce n'est pas le récit du voyage d'une personne. Vérifiez dates et détails auprès de l'organisateur avant de partir.
Sources
Polski Public
Carte du pèlerinage
Le trajet apparaît dès que le pèlerin lance l’enregistrement dans l’application.
Programme du pèlerinage
-
Étape 1 · 15,0 km
La Verna - Pieve Santo Stefano
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Szlak zaczyna się w sanktuarium La Verna na skalistym masywie w Parku Narodowym Lasów Casentinesi. Franciszek przebywał tu wielokrotnie, a we wrześniu 1224 r., według źródeł franciszkańskich, otrzymał stygmaty. Przed wyruszeniem pielgrzymi odwiedzają zwykle bazylikę i Kaplicę Stygmatów, a pieczątkę do credenziale można otrzymać w sanktuarium. Etap ma około 15 km i prowadzi przez lasy Casentino, m…
Lire la suite -
Étape 2 · 35,0 km
Pieve Santo Stefano - Sansepolcro
Pieve Santo Stefano
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
To najbardziej wymagający fragment toskańskiej części trasy, liczący około 35 km przez góry, dlatego wiele osób dzieli go na dwa dni, z noclegiem w okolicy Pian della Capanna lub miejscowości Montagna. Około 5 km za Pieve Santo Stefano znajduje się pustelnia Cerbaiolo, dawny klasztor benedyktyński przekazany Franciszkowi podczas jednej z jego wędrówek. Dalej szlak przecina rezerwat przyrody Alpe…
Lire la suite -
Étape 3 · 11,7 km
Sansepolcro - Citerna
Sansepolcro, katedra
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Krótki i niemal płaski etap, około 12 km, prowadzi przez pola uprawne i obok starych domów wiejskich, z Toskanii do Umbrii. Na drzwiach katedry w Sansepolcro wyrzeźbiono postać pielgrzyma z kosturem i torbą, która dobrze oddaje charakter miasta na szlaku. Początek trasy wiedzie drogą z ruchem samochodowym, potem bocznymi drogami wiejskimi. Podejście do Citerny jest łagodne. Citerna to warowne mia…
Lire la suite -
Étape 4 · 19,4 km
Citerna - Città di Castello
Citerna
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Etap prowadzi z apenińskiego krajobrazu w łagodniejszą dolinę Górnego Tybru, przez lasy kasztanowców i dębów. Trasa ma około 19 km, liczne podejścia i zejścia bez stromych fragmentów oraz kilka odcinków w pełnym słońcu; przejście zajmuje około 7 godzin. Z grzbietu Le Burge rozciąga się szeroki widok na dolinę Tybru. Po drodze szlak mija pustelnię Buon Riposo, w której według tradycji zatrzymywał…
Lire la suite -
Étape 5 · 31,1 km
Città di Castello - Pietralunga
Città di Castello
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Najtrudniejszy etap w Umbrii: około 31 km, około 1120 m podejść i około 10 godzin marszu. Szlak opuszcza miasto o regularnym układzie ulic i prowadzi pagórkowatym terenem, na przemian przez lasy i odsłonięte pola. Około 6 km za miastem znajduje się Il Sasso, ostatnie pewne miejsce z jedzeniem i wodą przed podejściami; dalej są fontanny, ale sklepów brak. Po drodze stoi Pieve de' Saddi, jeden z na…
Lire la suite -
Étape 6 · 26,0 km
Pietralunga - Gubbio
Pietralunga
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Etap ma około 26 km i około 700 m podejść, ale jego przewyższenia nie są uciążliwe; przejście trwa około 8 godzin. Pierwsza część prowadzi przez ciche górskie doliny, lasy, łąki i zagajniki drzew iglastych. W okolicy Loreto, przy kościele św. Jana Chrzciciela, znajduje się punkt widokowy na wzgórza Umbrii. Dalej szlak mija Abbadia di Piazza i wychodzi na płaską równinę wokół Gubbio, z topolami pr…
Lire la suite -
Étape 7 · 16,3 km
Gubbio - pustelnia San Pietro in Vigneto
Gubbio, kościół św. Franciszka
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Ten etap prowadzi w odwrotnym kierunku drogą, którą Franciszek szedł z Asyżu do Gubbio. Pierwszy fragment za miastem biegnie asfaltem i wymaga uwagi na ruch. Następnie droga gruntowa wspina się na grzbiet, z którego widać Gubbio. Trasa prowadzi doliną rzeki Chiascio obok zamków na wzgórzach; przy dobrej widoczności widać masyw Subasio nad Asyżem. Po drodze leży niewielki kościół Madonna delle Gra…
Lire la suite -
Étape 8 · 21,9 km
San Pietro in Vigneto - Valfabbrica
Eremo di San Pietro in Vigneto
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Etap ma około 22 km, około 760 m podejść i 930 m zejść; przejście zajmuje około 7 godzin. Po zejściu w obszar doliny Chiascio trasa wspina się do kościoła Caprignone, zacienionego miejsca odpoczynku. Następnie po wymagającym podejściu dochodzi do zamku Biscina, ostatniego miejsca z wodą przed Valfabbriką. Na rozwidleniu można wybrać dłuższy wariant do franciszkańskiego kościoła parafialnego w Coc…
Lire la suite -
Étape 9 · 13,4 km
Valfabbrica - Asyż, grób św. Franciszka
Basilique Saint-François d'Assise
Redakcja Bratnio · 26/10/2026 07:07
Ostatni etap ma około 13 km i około 490 m podejść, z kilkoma stromymi fragmentami w lesie; przejście trwa do około 5 godzin. Trasa zaczyna się wśród cichych wzgórz i lasów, a za Pieve San Niccolò, gdzie przy cmentarzu jest jedyna fontanna, otwiera się na doliny z gajami oliwnymi i winnicami. Przed Asyżem widać Sacro Convento i Bazylikę św. Franciszka; do miasta wchodzi się przez Porta San Giacomo…
Lire la suite
Commentaires sur tout le récit
Le chemin, étape par étape
To najbardziej wymagający fragment toskańskiej części trasy, liczący około 35 km przez góry, dlatego wiele osób dzieli go na dwa dni, z noclegiem w okolicy Pian della Capanna lub miejscowości Montagna. Około 5 km za Pieve Santo Stefano znajduje się pustelnia Cerbaiolo, dawny klasztor benedyktyński przekazany Franciszkowi podczas jednej z jego wędrówek. Dalej szlak przecina rezerwat przyrody Alpe della Luna, z rzadkimi punktami zaopatrzenia. Przed zejściem do Sansepolcro trasa dochodzi do pustelni Montecasale, która przyjęła Franciszka w 1213 r.; tradycja łączy to miejsce z nawróceniem trzech zbójców. Etap kończy się w Sansepolcro z renesansowym centrum. W Muzeum Miejskim przechowywane są dzieła Piero della Francesca, który urodził się w tym mieście. Ze względu na długość i przewyższenia trzeba zabrać zapas wody i jedzenia oraz wyruszyć wcześnie.
Krótki i niemal płaski etap, około 12 km, prowadzi przez pola uprawne i obok starych domów wiejskich, z Toskanii do Umbrii. Na drzwiach katedry w Sansepolcro wyrzeźbiono postać pielgrzyma z kosturem i torbą, która dobrze oddaje charakter miasta na szlaku. Początek trasy wiedzie drogą z ruchem samochodowym, potem bocznymi drogami wiejskimi. Podejście do Citerny jest łagodne. Citerna to warowne miasteczko na wzgórzu nad doliną Górnego Tybru, wymieniane wśród najpiękniejszych miejscowości Włoch, z charakterystycznym średniowiecznym przejściem wzdłuż murów. W kościele św. Franciszka przechowywana jest terakotowa Madonna z Dzieciątkiem przypisywana Donatellowi, a w kościele św. Michała Archanioła Ukrzyżowanie Pomarancia i Madonna z Dzieciątkiem z warsztatu Della Robbia. Przejście zajmuje około 3,5-4 godzin, więc pozostaje czas na zwiedzanie i odpoczynek przed dłuższymi etapami.
Etap prowadzi z apenińskiego krajobrazu w łagodniejszą dolinę Górnego Tybru, przez lasy kasztanowców i dębów. Trasa ma około 19 km, liczne podejścia i zejścia bez stromych fragmentów oraz kilka odcinków w pełnym słońcu; przejście zajmuje około 7 godzin. Z grzbietu Le Burge rozciąga się szeroki widok na dolinę Tybru. Po drodze szlak mija pustelnię Buon Riposo, w której według tradycji zatrzymywał się Franciszek. Odcinek kończy się zejściem do katedry w Città di Castello. W mieście warto zobaczyć kościoły św. Dominika i św. Franciszka, a w Muzeum Diecezjalnym Skarb z Canoscio, zespół wczesnochrześcijańskich naczyń liturgicznych. W Palazzo Albizzini mieści się kolekcja prac Alberta Burriego, XX-wiecznego artysty urodzonego w tym mieście. Città di Castello jest dobrym miejscem na uzupełnienie zapasów przed najtrudniejszym umbryjskim etapem.
Najtrudniejszy etap w Umbrii: około 31 km, około 1120 m podejść i około 10 godzin marszu. Szlak opuszcza miasto o regularnym układzie ulic i prowadzi pagórkowatym terenem, na przemian przez lasy i odsłonięte pola. Około 6 km za miastem znajduje się Il Sasso, ostatnie pewne miejsce z jedzeniem i wodą przed podejściami; dalej są fontanny, ale sklepów brak. Po drodze stoi Pieve de' Saddi, jeden z najstarszych ośrodków chrystianizacji Górnej Doliny Tybru. Etap można podzielić, nocując w okolicach Candeggio, Pieve de' Saddi lub Caigisti. Ostatni odcinek do Pietralungi to strome podejście, które warto pokonać spokojnym tempem. Pietralunga zachowała średniowieczny układ i fortecę z czasów longobardzkich; z franciszkańskich miejsc warto wymienić sanktuarium Madonna dei Rimedi.
Etap ma około 26 km i około 700 m podejść, ale jego przewyższenia nie są uciążliwe; przejście trwa około 8 godzin. Pierwsza część prowadzi przez ciche górskie doliny, lasy, łąki i zagajniki drzew iglastych. W okolicy Loreto, przy kościele św. Jana Chrzciciela, znajduje się punkt widokowy na wzgórza Umbrii. Dalej szlak mija Abbadia di Piazza i wychodzi na płaską równinę wokół Gubbio, z topolami przy kanałach nawadniających; ten długi odcinek asfaltem bywa nasłoneczniony. Po drodze nowa fontanna Fonte del Pellegrino pozwala uzupełnić wodę. Etap kończy się przy kościele i klasztorze św. Franciszka w Gubbio, przed którym stoi rzeźba Franciszka z wilkiem, przypominająca opowieść o oswojeniu wilka z Gubbio. W mieście warto zobaczyć Piazza Grande, bazylikę św. Ubalda i kościół Vittorina za murami. Gubbio dobrze nadaje się na dzień odpoczynku.
Ten etap prowadzi w odwrotnym kierunku drogą, którą Franciszek szedł z Asyżu do Gubbio. Pierwszy fragment za miastem biegnie asfaltem i wymaga uwagi na ruch. Następnie droga gruntowa wspina się na grzbiet, z którego widać Gubbio. Trasa prowadzi doliną rzeki Chiascio obok zamków na wzgórzach; przy dobrej widoczności widać masyw Subasio nad Asyżem. Po drodze leży niewielki kościół Madonna delle Grazie w Ripe, w którym gromadzone są pamiątki pielgrzymów, oraz opactwo Vallingegno, gdzie według tradycji Franciszek pracował jako pomocnik w kuchni. Ostatnie podejście przez lasy iglaste doprowadza do pustelni San Pietro in Vigneto, która przyjmuje pielgrzymów. Etap ma około 16 km, około 400 m podejść i zajmuje około 5,5 godziny. Krótszy dystans tego dnia pozwala odpocząć przed zejściem do Valfabbriki.
Etap ma około 22 km, około 760 m podejść i 930 m zejść; przejście zajmuje około 7 godzin. Po zejściu w obszar doliny Chiascio trasa wspina się do kościoła Caprignone, zacienionego miejsca odpoczynku. Następnie po wymagającym podejściu dochodzi do zamku Biscina, ostatniego miejsca z wodą przed Valfabbriką. Na rozwidleniu można wybrać dłuższy wariant do franciszkańskiego kościoła parafialnego w Coccorano, z widokiem na sztuczny zbiornik na rzece Chiascio. Istnieje też krótszy wariant tego etapu, liczący około 19 km. Ostatni odcinek prowadzi głównie w dół, ale asfaltem i w pełnym słońcu, dlatego potrzebne są nakrycie głowy i zapas wody. Valfabbrica jest ostatnim noclegiem przed Asyżem i miejscem, w którym wielu pielgrzymów przygotowuje się do zakończenia drogi.
Ostatni etap ma około 13 km i około 490 m podejść, z kilkoma stromymi fragmentami w lesie; przejście trwa do około 5 godzin. Trasa zaczyna się wśród cichych wzgórz i lasów, a za Pieve San Niccolò, gdzie przy cmentarzu jest jedyna fontanna, otwiera się na doliny z gajami oliwnymi i winnicami. Przed Asyżem widać Sacro Convento i Bazylikę św. Franciszka; do miasta wchodzi się przez Porta San Giacomo. Alternatywą dla podejścia asfaltem jest przejście przez Bosco di San Francesco. W dolnej bazylice znajduje się grób Franciszka, a sklepienia zdobią freski Giotta i Cimabuego. Przy wejściu do dolnej bazyliki działa Statio Peregrinorum, gdzie pielgrzymi z credenziale otrzymują Testimonium Viae Francisci. W Asyżu warto też odwiedzić bazylikę św. Klary, San Damiano, katedrę San Rufino, Eremo delle Carceri i, w dolinie, bazylikę Santa Maria degli Angeli z Porcjunkulą.