Redakcja BratnioRedazione Descrizione dell'itinerario a cura della redazione
Północna droga Via di Francesco prowadzi z sanktuarium La Verna, gdzie św. Franciszek otrzymał stygmaty, do jego grobu w Asyżu. Około 190 km przez Toskanię i Umbrię, przez Sansepolcro, Città di Castello, Pietralungę i Gubbio, z pustelniami związanymi z Franciszkiem po drodze. W tym opracowaniu trasę podzielono na 9 etapów pieszych; kilka z nich jest długich i górzystych, dlatego szlak wymaga dobrej kondycji.
Najlepsze okresy to wiosna i wrzesień-październik; latem odcinki asfaltowe bez cienia są męczące, a zimą wyższe partie bywają trudne. Szlak jest oznakowany żółtym tau oraz żółto-niebieskimi znakami. Oficjalną credenziale zamawia się przez formularz wskazany na stronie viadifrancesco.it, z wyprzedzeniem kilku tygodni (z zagranicy nawet dwóch miesięcy). Testimonium Viae Francisci odbiera się osobiście w Asyżu, w Statio Peregrinorum przy Sacro Convento (Piazza Inferiore di San Francesco), po okazaniu credenziale z pieczątkami potwierdzającymi przejście co najmniej ostatnich 100 km pieszo (lub 200 km rowerem); godziny otwarcia trzeba sprawdzić przed przyjazdem. Noclegi: domy pielgrzyma, klasztory, agroturystyki i pensjonaty; w małych miejscowościach liczba miejsc jest ograniczona. Do La Verny dojeżdża się pociągiem do Arezzo i Bibbieny, a dalej autobusem do Chiusi della Verna.
Questa è una guida della redazione di Bratnio: la descrizione dell'itinerario tappa per tappa basata su guide, programmi di pellegrinaggio e siti ufficiali. Non è il racconto del viaggio di una persona. Verifica date e dettagli con l'organizzatore prima di partire.
Szlak zaczyna się w sanktuarium La Verna na skalistym masywie w Parku Narodowym Lasów Casentinesi. Franciszek przebywał tu wielokrotnie, a we wrześniu 1224 r., według źródeł franciszkańskich, otrzymał stygmaty. Przed wyruszeniem pielgrzymi odwiedzają zwykle bazylikę i Kaplicę Stygmatów, a pieczątkę do credenziale można otrzymać w sanktuarium. Etap ma około 15 km i prowadzi przez lasy Casentino, m…
To najbardziej wymagający fragment toskańskiej części trasy, liczący około 35 km przez góry, dlatego wiele osób dzieli go na dwa dni, z noclegiem w okolicy Pian della Capanna lub miejscowości Montagna. Około 5 km za Pieve Santo Stefano znajduje się pustelnia Cerbaiolo, dawny klasztor benedyktyński przekazany Franciszkowi podczas jednej z jego wędrówek. Dalej szlak przecina rezerwat przyrody Alpe…
Krótki i niemal płaski etap, około 12 km, prowadzi przez pola uprawne i obok starych domów wiejskich, z Toskanii do Umbrii. Na drzwiach katedry w Sansepolcro wyrzeźbiono postać pielgrzyma z kosturem i torbą, która dobrze oddaje charakter miasta na szlaku. Początek trasy wiedzie drogą z ruchem samochodowym, potem bocznymi drogami wiejskimi. Podejście do Citerny jest łagodne. Citerna to warowne mia…
Etap prowadzi z apenińskiego krajobrazu w łagodniejszą dolinę Górnego Tybru, przez lasy kasztanowców i dębów. Trasa ma około 19 km, liczne podejścia i zejścia bez stromych fragmentów oraz kilka odcinków w pełnym słońcu; przejście zajmuje około 7 godzin. Z grzbietu Le Burge rozciąga się szeroki widok na dolinę Tybru. Po drodze szlak mija pustelnię Buon Riposo, w której według tradycji zatrzymywał…
Najtrudniejszy etap w Umbrii: około 31 km, około 1120 m podejść i około 10 godzin marszu. Szlak opuszcza miasto o regularnym układzie ulic i prowadzi pagórkowatym terenem, na przemian przez lasy i odsłonięte pola. Około 6 km za miastem znajduje się Il Sasso, ostatnie pewne miejsce z jedzeniem i wodą przed podejściami; dalej są fontanny, ale sklepów brak. Po drodze stoi Pieve de' Saddi, jeden z na…
Etap ma około 26 km i około 700 m podejść, ale jego przewyższenia nie są uciążliwe; przejście trwa około 8 godzin. Pierwsza część prowadzi przez ciche górskie doliny, lasy, łąki i zagajniki drzew iglastych. W okolicy Loreto, przy kościele św. Jana Chrzciciela, znajduje się punkt widokowy na wzgórza Umbrii. Dalej szlak mija Abbadia di Piazza i wychodzi na płaską równinę wokół Gubbio, z topolami pr…
Ten etap prowadzi w odwrotnym kierunku drogą, którą Franciszek szedł z Asyżu do Gubbio. Pierwszy fragment za miastem biegnie asfaltem i wymaga uwagi na ruch. Następnie droga gruntowa wspina się na grzbiet, z którego widać Gubbio. Trasa prowadzi doliną rzeki Chiascio obok zamków na wzgórzach; przy dobrej widoczności widać masyw Subasio nad Asyżem. Po drodze leży niewielki kościół Madonna delle Gra…
Etap ma około 22 km, około 760 m podejść i 930 m zejść; przejście zajmuje około 7 godzin. Po zejściu w obszar doliny Chiascio trasa wspina się do kościoła Caprignone, zacienionego miejsca odpoczynku. Następnie po wymagającym podejściu dochodzi do zamku Biscina, ostatniego miejsca z wodą przed Valfabbriką. Na rozwidleniu można wybrać dłuższy wariant do franciszkańskiego kościoła parafialnego w Coc…
Ostatni etap ma około 13 km i około 490 m podejść, z kilkoma stromymi fragmentami w lesie; przejście trwa do około 5 godzin. Trasa zaczyna się wśród cichych wzgórz i lasów, a za Pieve San Niccolò, gdzie przy cmentarzu jest jedyna fontanna, otwiera się na doliny z gajami oliwnymi i winnicami. Przed Asyżem widać Sacro Convento i Bazylikę św. Franciszka; do miasta wchodzi się przez Porta San Giacomo…
Redakcja BratnioSantuario della Verna · Pubblico · 26 ott 2026, 07:07 · PL
Szlak zaczyna się w sanktuarium La Verna na skalistym masywie w Parku Narodowym Lasów Casentinesi. Franciszek przebywał tu wielokrotnie, a we wrześniu 1224 r., według źródeł franciszkańskich, otrzymał stygmaty. Przed wyruszeniem pielgrzymi odwiedzają zwykle bazylikę i Kaplicę Stygmatów, a pieczątkę do credenziale można otrzymać w sanktuarium. Etap ma około 15 km i prowadzi przez lasy Casentino, m.in. przez tzw. Bosco delle Fate. Trasa wspina się na Monte Calvano, z którego szczytu rozciąga się widok dookoła, a potem schodzi w dolinę Tybru do Pieve Santo Stefano. W miasteczku działa Piccolo museo del diario, muzeum pamiętników prowadzone przy krajowym archiwum dzienników. Podejścia i zejścia w lesie bywają strome i śliskie po deszczu, dlatego przydają się buty z dobrą podeszwą i kijki.
To najbardziej wymagający fragment toskańskiej części trasy, liczący około 35 km przez góry, dlatego wiele osób dzieli go na dwa dni, z noclegiem w okolicy Pian della Capanna lub miejscowości Montagna. Około 5 km za Pieve Santo Stefano znajduje się pustelnia Cerbaiolo, dawny klasztor benedyktyński przekazany Franciszkowi podczas jednej z jego wędrówek. Dalej szlak przecina rezerwat przyrody Alpe della Luna, z rzadkimi punktami zaopatrzenia. Przed zejściem do Sansepolcro trasa dochodzi do pustelni Montecasale, która przyjęła Franciszka w 1213 r.; tradycja łączy to miejsce z nawróceniem trzech zbójców. Etap kończy się w Sansepolcro z renesansowym centrum. W Muzeum Miejskim przechowywane są dzieła Piero della Francesca, który urodził się w tym mieście. Ze względu na długość i przewyższenia trzeba zabrać zapas wody i jedzenia oraz wyruszyć wcześnie.
Krótki i niemal płaski etap, około 12 km, prowadzi przez pola uprawne i obok starych domów wiejskich, z Toskanii do Umbrii. Na drzwiach katedry w Sansepolcro wyrzeźbiono postać pielgrzyma z kosturem i torbą, która dobrze oddaje charakter miasta na szlaku. Początek trasy wiedzie drogą z ruchem samochodowym, potem bocznymi drogami wiejskimi. Podejście do Citerny jest łagodne. Citerna to warowne miasteczko na wzgórzu nad doliną Górnego Tybru, wymieniane wśród najpiękniejszych miejscowości Włoch, z charakterystycznym średniowiecznym przejściem wzdłuż murów. W kościele św. Franciszka przechowywana jest terakotowa Madonna z Dzieciątkiem przypisywana Donatellowi, a w kościele św. Michała Archanioła Ukrzyżowanie Pomarancia i Madonna z Dzieciątkiem z warsztatu Della Robbia. Przejście zajmuje około 3,5-4 godzin, więc pozostaje czas na zwiedzanie i odpoczynek przed dłuższymi etapami.
Etap prowadzi z apenińskiego krajobrazu w łagodniejszą dolinę Górnego Tybru, przez lasy kasztanowców i dębów. Trasa ma około 19 km, liczne podejścia i zejścia bez stromych fragmentów oraz kilka odcinków w pełnym słońcu; przejście zajmuje około 7 godzin. Z grzbietu Le Burge rozciąga się szeroki widok na dolinę Tybru. Po drodze szlak mija pustelnię Buon Riposo, w której według tradycji zatrzymywał się Franciszek. Odcinek kończy się zejściem do katedry w Città di Castello. W mieście warto zobaczyć kościoły św. Dominika i św. Franciszka, a w Muzeum Diecezjalnym Skarb z Canoscio, zespół wczesnochrześcijańskich naczyń liturgicznych. W Palazzo Albizzini mieści się kolekcja prac Alberta Burriego, XX-wiecznego artysty urodzonego w tym mieście. Città di Castello jest dobrym miejscem na uzupełnienie zapasów przed najtrudniejszym umbryjskim etapem.
Najtrudniejszy etap w Umbrii: około 31 km, około 1120 m podejść i około 10 godzin marszu. Szlak opuszcza miasto o regularnym układzie ulic i prowadzi pagórkowatym terenem, na przemian przez lasy i odsłonięte pola. Około 6 km za miastem znajduje się Il Sasso, ostatnie pewne miejsce z jedzeniem i wodą przed podejściami; dalej są fontanny, ale sklepów brak. Po drodze stoi Pieve de' Saddi, jeden z najstarszych ośrodków chrystianizacji Górnej Doliny Tybru. Etap można podzielić, nocując w okolicach Candeggio, Pieve de' Saddi lub Caigisti. Ostatni odcinek do Pietralungi to strome podejście, które warto pokonać spokojnym tempem. Pietralunga zachowała średniowieczny układ i fortecę z czasów longobardzkich; z franciszkańskich miejsc warto wymienić sanktuarium Madonna dei Rimedi.
Etap ma około 26 km i około 700 m podejść, ale jego przewyższenia nie są uciążliwe; przejście trwa około 8 godzin. Pierwsza część prowadzi przez ciche górskie doliny, lasy, łąki i zagajniki drzew iglastych. W okolicy Loreto, przy kościele św. Jana Chrzciciela, znajduje się punkt widokowy na wzgórza Umbrii. Dalej szlak mija Abbadia di Piazza i wychodzi na płaską równinę wokół Gubbio, z topolami przy kanałach nawadniających; ten długi odcinek asfaltem bywa nasłoneczniony. Po drodze nowa fontanna Fonte del Pellegrino pozwala uzupełnić wodę. Etap kończy się przy kościele i klasztorze św. Franciszka w Gubbio, przed którym stoi rzeźba Franciszka z wilkiem, przypominająca opowieść o oswojeniu wilka z Gubbio. W mieście warto zobaczyć Piazza Grande, bazylikę św. Ubalda i kościół Vittorina za murami. Gubbio dobrze nadaje się na dzień odpoczynku.
Ten etap prowadzi w odwrotnym kierunku drogą, którą Franciszek szedł z Asyżu do Gubbio. Pierwszy fragment za miastem biegnie asfaltem i wymaga uwagi na ruch. Następnie droga gruntowa wspina się na grzbiet, z którego widać Gubbio. Trasa prowadzi doliną rzeki Chiascio obok zamków na wzgórzach; przy dobrej widoczności widać masyw Subasio nad Asyżem. Po drodze leży niewielki kościół Madonna delle Grazie w Ripe, w którym gromadzone są pamiątki pielgrzymów, oraz opactwo Vallingegno, gdzie według tradycji Franciszek pracował jako pomocnik w kuchni. Ostatnie podejście przez lasy iglaste doprowadza do pustelni San Pietro in Vigneto, która przyjmuje pielgrzymów. Etap ma około 16 km, około 400 m podejść i zajmuje około 5,5 godziny. Krótszy dystans tego dnia pozwala odpocząć przed zejściem do Valfabbriki.
Etap ma około 22 km, około 760 m podejść i 930 m zejść; przejście zajmuje około 7 godzin. Po zejściu w obszar doliny Chiascio trasa wspina się do kościoła Caprignone, zacienionego miejsca odpoczynku. Następnie po wymagającym podejściu dochodzi do zamku Biscina, ostatniego miejsca z wodą przed Valfabbriką. Na rozwidleniu można wybrać dłuższy wariant do franciszkańskiego kościoła parafialnego w Coccorano, z widokiem na sztuczny zbiornik na rzece Chiascio. Istnieje też krótszy wariant tego etapu, liczący około 19 km. Ostatni odcinek prowadzi głównie w dół, ale asfaltem i w pełnym słońcu, dlatego potrzebne są nakrycie głowy i zapas wody. Valfabbrica jest ostatnim noclegiem przed Asyżem i miejscem, w którym wielu pielgrzymów przygotowuje się do zakończenia drogi.
Redakcja BratnioBasilica di San Francesco d'Assisi · Pubblico · 26 ott 2026, 07:07 · PL
Ostatni etap ma około 13 km i około 490 m podejść, z kilkoma stromymi fragmentami w lesie; przejście trwa do około 5 godzin. Trasa zaczyna się wśród cichych wzgórz i lasów, a za Pieve San Niccolò, gdzie przy cmentarzu jest jedyna fontanna, otwiera się na doliny z gajami oliwnymi i winnicami. Przed Asyżem widać Sacro Convento i Bazylikę św. Franciszka; do miasta wchodzi się przez Porta San Giacomo. Alternatywą dla podejścia asfaltem jest przejście przez Bosco di San Francesco. W dolnej bazylice znajduje się grób Franciszka, a sklepienia zdobią freski Giotta i Cimabuego. Przy wejściu do dolnej bazyliki działa Statio Peregrinorum, gdzie pielgrzymi z credenziale otrzymują Testimonium Viae Francisci. W Asyżu warto też odwiedzić bazylikę św. Klary, San Damiano, katedrę San Rufino, Eremo delle Carceri i, w dolinie, bazylikę Santa Maria degli Angeli z Porcjunkulą.
