Kult na Świętej Górze sięga średniowiecza, być może pod wpływem benedyktynów z pobliskiego Lubinia. W XV wieku stała tu drewniana kaplica z Pietą i krucyfiksem. Głośne było uzdrowienie sparaliżowanego szlachcica Krzyżanowskiego w 1495 roku; jego kula do dziś wisi na filarze bazyliki. W 1512 roku biskup poznański Jan Lubrański zezwolił na szerzenie kultu i budowę kościoła. Obecny obraz namalował w 1540 roku nieznany malarz wielkopolski. Maryja trzyma białą różę, a palec ma ukłuty jej kolcem, co tłumaczy się jako znak, że doskonałość duchowa łączy się z cierpieniem; stąd tytuł Róży Duchownej. Obraz koronował 24 czerwca 1928 roku kardynał August Hlond, a 25 czerwca obchodzi się wspomnienie Matki Bożej Świętogórskiej.