Pielgrzymka mężczyzn i młodzieńców jest pielgrzymką stanową: tradycja pielgrzymowania do Piekar według stanów, osobno mężczyzn w maju i kobiet w sierpniu, ukształtowała się w okresie międzywojennym i była kontynuowana po II wojnie światowej. W czasach PRL, gdy władze spychały religię na margines, pielgrzymka nabrała wyraźnego wymiaru społecznego, a słowa wygłaszane na Kalwarii były szeroko komentowane. Dziś do Piekar przybywa w ostatnią niedzielę maja według szacunków od kilkudziesięciu do około stu tysięcy mężczyzn i chłopców. Pielgrzymi przyjeżdżają przede wszystkim z parafii archidiecezji katowickiej i sąsiednich diecezji, ale również z dalszych stron Polski i z zagranicy. Przy dużej liczbie uczestników warto przyjechać wcześnie i ustalić z grupą miejsce zbiórki, bo w ciągu dnia pielgrzymi przemieszczają się między bazyliką a wzgórzem kalwaryjskim.