Poradnik pielgrzyma
Montserrat - poradnik pielgrzyma
Zdjęcia: velomartinez · CC BY-SA 3.0
Benedyktyńskie opactwo Montserrat wśród poszarpanych skał Katalonii, niecałe 50 km od Barcelony, jest domem Moreneta, Czarnej Madonny i patronki Katalonii. Poradnik pomoże zaplanować pielgrzymkę z Polski, dojazd koleją i kolejką zębatą oraz spokojną modlitwę mimo tłumów turystów.
Dlaczego warto
Montserrat łączy modlitwę z niezwykłym krajobrazem. Klasztor przytulony do skalnych iglic, śpiew chłopięcego chóru w bazylice i chwila przed figurą Matki Bożej sprawiają, że wiele osób wspomina to miejsce jako jedno z najpiękniejszych sanktuariów Europy.
To także żywy klasztor benedyktyński, w którym mnisi od wieków modlą się liturgią godzin. Kto zostanie dłużej niż na szybką wycieczkę z Barcelony, może uczestniczyć w ich modlitwie, przejść ścieżką do Świętej Groty i odnaleźć ciszę, której na głównym placu brakuje.
Krótka historia
Opactwo Santa Maria de Montserrat założył w 1025 roku opat Oliba z Ripoll w miejscu wcześniejszej pustelni. Według legendy w 880 roku pasterze zobaczyli na zboczu góry niezwykłe światło i w grocie odnaleźli figurę Maryi; miejsce to nazywa się dziś Santa Cova, czyli Święta Grota.
Czczona dziś figura to romańska rzeźba z drewna z końca XII wieku, przedstawiająca Maryję na tronie z Dzieciątkiem na kolanach. Ciemny kolor twarzy i dłoni nadał jej nazwę Moreneta. Papież Leon XIII w 1881 roku ogłosił Matkę Bożą z Montserrat patronką Katalonii.
W 1522 roku św. Ignacy Loyola złożył tu przed figurą swój rycerski oręż, rozpoczynając nowe życie. W latach 1811-1812 wojska napoleońskie spaliły i złupiły klasztor, a wiele skarbów przepadło. Przy opactwie działa Escolania, jeden z najstarszych chórów chłopięcych w Europie, którego początki sięgają XIII wieku.
Jak dojechać
Z Polski najprościej polecieć do Barcelony, bezpośrednio lub z przesiadką, i stamtąd pojechać na Montserrat koleją. Pielgrzymki autokarowe często łączą Montserrat z Barceloną, Saragossą i innymi sanktuariami Hiszpanii. Samochodem jedzie się przez Niemcy i Francję, a ostatni odcinek prowadzi górską drogą.
- pociągiem z Barcelony: ze stacji Plaça d'Espanya (metro L1 i L3) pociągiem FGC linii R5 w kierunku Manresy; podróż trwa około godziny
- kolejką zębatą: z przesiadką na stacji Monistrol de Montserrat wjedziesz kolejką zębatą (Cremallera) wprost do sanktuarium
- kolejką linową: wysiadając na stacji Aeri de Montserrat, możesz wjechać na górę kolejką linową
- samochodem: można zaparkować przy stacji Monistrol Vila i wjechać kolejką zębatą albo dojechać do płatnego parkingu przy sanktuarium
- bilety: kolej zębata i kolejki na górze nie są objęte zwykłym biletem komunikacji miejskiej Barcelony; bilety łączone i rozkład sprawdź na oficjalnych stronach
Kiedy przyjechać
Sanktuarium jest otwarte przez cały rok. Najwięcej odwiedzających przyjeżdża w sezonie letnim i w weekendy, gdy na górę docierają wycieczki z Barcelony. Na modlitwę najlepsze są wczesne godziny poranne i późne popołudnie oraz dni powszednie poza wakacjami.
- 26-27 kwietnia - czuwanie i uroczystość Matki Bożej z Montserrat, patronki Katalonii, z liturgią i tradycyjnymi katalońskimi zwyczajami
- dni powszednie poza latem - najlepsza pora na spokojną modlitwę
- okresy ferii i świąt - sprawdź, czy Escolania śpiewa, bo program chóru może się zmieniać
Co zobaczyć i przeżyć
- Bazylika Montserrat i modlitwa przed figurą Moreneta
- śpiew Escolanii w bazylice, w repertuarze m.in. Virolai i Ave Maria
- liturgia godzin z mnichami benedyktyńskimi, m.in. jutrznia i nieszpory
- Santa Cova (Święta Grota) - kaplica w miejscu odnalezienia figury, dostępna pieszo lub kolejką
- Droga Różańcowa do Świętej Groty z rzeźbami modernistów, m.in. Antoniego Gaudíego i Josepa Puiga i Cadafalcha
- kolejka Sant Joan na górne tarasy, z punktami widokowymi i szlakami
- Muzeum Montserrat
- szczyt Sant Jeroni (1236 m n.p.m.) dla dobrze przygotowanych piechurów
Praktycznie na miejscu
- godziny liturgii, otwarcia bazyliki i dostępu do figury: sprawdź aktualny program na stronie opactwa
- śpiew Escolanii: sprawdź aktualny harmonogram na stronie chóru
- język: w Katalonii używa się katalońskiego i hiszpańskiego; aktualne informacje o liturgii znajdziesz na stronie opactwa
- strój: jak w każdej świątyni, z zakrytymi ramionami; na szlaki wygodne buty i woda
- kolejki Sant Joan i Santa Cova nie mają rezerwacji, wsiada się w kolejności, a bywają nieczynne
- dostęp do figury Moreneta może być czasowo wstrzymany podczas uroczystości liturgicznych
- pogoda na górze bywa inna niż w Barcelonie: zabierz coś ciepłego, zwłaszcza wieczorem i poza latem
Nocleg i jedzenie
Na górze działa zakwaterowanie przy sanktuarium, rezerwowane przez oficjalny portal Montserrat. Opactwo prowadzi też dom gości dla osób szukających ciszy, modlitwy i rekolekcji; to nie hotel, obowiązują w nim zasady dotyczące godzin i posiłków, a pobyt można łączyć z wolontariatem. Przy sanktuarium są punkty gastronomiczne, a wiele osób nocuje w Barcelonie lub w miasteczkach u podnóża góry.
Rady od pielgrzymów
- Przyjedź wcześnie rano, zanim dotrą wycieczki autokarowe, albo zostań na popołudnie, gdy tłum się przerzedza.
- Do figury Moreneta w szczycie sezonu ustawia się długa kolejka; zaplanuj na nią zapas czasu.
- Jeśli chcesz usłyszeć Escolanię, przyjdź do bazyliki wcześniej, bo miejsca szybko się zapełniają.
- Kup bilet łączony na pociąg i kolejkę przed wyjazdem z Barcelony, żeby nie tracić czasu na górze.
- Unikaj niedziel, jeśli jedziesz samochodem, bo parking i droga bywają zatłoczone.
- Zostaw czas na Drogę Różańcową do Świętej Groty; to najcichsza część pielgrzymki.
Pieszo i szlakiem
Masyw Montserrat ma sieć szlaków, które zaczynają się przy sanktuarium i przy górnej stacji kolejki Sant Joan. Krótszą pieszą trasą jest Droga Różańcowa do Świętej Groty, dłuższą wyprawa na szczyt Sant Jeroni.
Przez Montserrat prowadzi też Camino Ignaciano, droga śladami św. Ignacego z Loyoli do Manresy. Jej przedostatni etap kończy się w sanktuarium, a ostatni prowadzi z Montserrat do Manresy.
Najczęstsze pytania
Jak dojechać z Barcelony na Montserrat?
Pociągiem FGC linii R5 ze stacji Plaça d'Espanya, a następnie kolejką zębatą ze stacji Monistrol de Montserrat lub kolejką linową ze stacji Aeri de Montserrat. Cała podróż trwa około półtorej godziny. Można też dojechać samochodem.
Dlaczego Matka Boża z Montserrat jest czarna?
Figura z końca XII wieku ma ciemną twarz i dłonie, które pociemniały z czasem. Od tego koloru pochodzi czułe katalońskie imię Moreneta.
Kiedy śpiewa chór Escolania?
Escolania zwykle śpiewa w bazylice w ciągu dnia, ale program zmienia się w czasie ferii i świąt. Aktualne godziny podaje strona chóru.
Ile czasu potrzeba na Montserrat?
Na bazylikę, figurę Moreneta i śpiew chóru wystarczy pół dnia. Kto chce przejść do Świętej Groty, wjechać kolejką Sant Joan lub pomodlić się z mnichami, powinien zarezerwować cały dzień albo zostać na noc.
Czy na Montserrat można przenocować?
Tak. Na górze jest zakwaterowanie przy sanktuarium, rezerwowane przez oficjalny portal, oraz dom gości opactwa dla osób szukających ciszy i rekolekcji.
