Zdjęcia: This photo was taken by Przemysław Jahr Autorem zdjęcia jest Przemysław Jahr Wykorzystując zdjęcie proszę podać jako autora: Przemysław Jahr / Wikimedia Commons · Public domain
Redakcja BratnioRedakcja Opis szlaku przygotowany przez redakcję
Dwudniowa pielgrzymka samochodowa lub autokarowa do Kalwarii Pakoskiej, drugiego po Kalwarii Zebrzydowskiej zespołu kalwaryjskiego powstałego na ziemiach polskich, nazywanego Kujawską Jerozolimą. Dróżki z około 25 kaplicami i dwoma kościołami prowadzą przez miasto i okoliczne wzgórza, a franciszkanie przechowują tu największą w Polsce cząstkę relikwii Krzyża Świętego. Opracowanie łączy Pakość z Gnieznem i Kruszwicą. Stałej pieszej pielgrzymki do Pakości z Inowrocławia lub Gniezna nie udało się potwierdzić.
Pakość leży w województwie kujawsko-pomorskim, około 12-15 km od Inowrocławia, nad Notecią między Jeziorem Pakoskim a jeziorem Mielno. Najwięcej pielgrzymów przybywa w Wielkim Poście, na nocną Drogę Krzyżową w Wielki Czwartek i Wielki Piątek oraz na odpusty Krzyża: Znalezienia Krzyża w maju i Podwyższenia Krzyża we wrześniu (14 września odpust ku czci Pana Jezusa Ukrzyżowanego, 15 września Matki Bożej Bolesnej). Dróżki mają około 6,5 km, część kaplic stoi na wzgórzach, więc potrzebne są wygodne buty. Aktualne godziny Mszy, nabożeństw i Drogi Krzyżowej publikują franciszkanie na stronie parafii. Gniezno i Kruszwica leżą w zasięgu krótkiego przejazdu, co pozwala zmieścić program w weekendzie.
To opracowanie redakcji Bratnio: opis szlaku etap po etapie na podstawie przewodników, programów pielgrzymek i oficjalnych stron. Nie jest to zapis przejścia konkretnej osoby. Terminy i szczegóły sprawdź u organizatora przed wyjazdem.
Pielgrzymkę z zachodu dobrze zacząć w Gnieźnie, w katedrze, gdzie spoczywają relikwie św. Wojciecha, patrona Polski. To jedno z najważniejszych miejsc początków chrześcijaństwa w Polsce: przy grobie męczennika w 1000 roku odbył się zjazd gnieźnieński i utworzono pierwszą polską metropolię, a w katedrze koronowano pierwszych królów. Szczególną uwagę zwracają romańskie Drzwi Gnieźnieńskie z XII wie…
Kalwarię założył w 1628 roku proboszcz pakoski ks. Wojciech Kęsicki, który wytyczył pierwsze dróżki według opisu Jerozolimy Christiana Adrichomiusa i oznaczył stacje drewnianymi krzyżami. Fundację zatwierdził biskup w 1631 roku, a 22 grudnia tego roku opiekę objęli franciszkanie reformaci. Ich klasztor z kościołem św. Bonawentury zbudowano w XVII wieku z wykorzystaniem murów XIV-wiecznego zamku.…
Dróżki Kalwarii Pakoskiej dzielą się na dwie części: Drogę Pojmania i Drogę Krzyżową. Układ w pośredni sposób odwzorowuje topografię Jerozolimy. Większość kaplic stoi w parku na skraju miasta, część na okolicznych wzgórzach. Droga Pojmania prowadzi m.in. przez Wieczernik, Ogród Oliwny i stację Potoku Cedron, którego rolę pełni przepływająca przez Pakość Noteć, do kaplicy Kajfasza, zwanej Więzieni…
Druga część dróżek prowadzi od Więzienia Drogą Krzyżową na Wzgórze Ludkowskie, które pełni rolę Golgoty; tam znajdują się stacje upamiętniające wydarzenia z ostatnich godzin Męki. Całość obejmuje 26 stacji, w tym dwa kościoły: klasztorny św. Bonawentury i kościół Ukrzyżowania. Ten drugi konsekrowano 14 września 1691 roku, a na Wielki Jubileusz 2000 roku ustanowiono go kościołem stacyjnym. Pielgrz…
Kalwaria Pakoska ma niemal 400-letnią tradycję inscenizacji Drogi Krzyżowej. W Wielkim Poście drogę odprawia się w piątki, a z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek odbywa się nocna Droga Krzyżowa z procesją i misterium Męki Pańskiej, na którą co roku przybywają tysiące pielgrzymów. Według opisu krajoznawców pierwsza część rusza wieczorem spod kościoła św. Bonawentury, a druga nad ranem spod kaplic…
Drugi dzień można zakończyć przejazdem przez Inowrocław do Kruszwicy nad Gopłem, w sumie około 30 km. W Kruszwicy stoi romańska kolegiata św. Piotra i Pawła z XII wieku, zbudowana z ciosów granitowych i piaskowca, jeden z najstarszych zachowanych kościołów w Polsce, dziś bazylika mniejsza. Kruszwica należała do najważniejszych ośrodków wczesnopiastowskich Kujaw. Nad brzegiem jeziora widać ceglaną…
Pielgrzymkę z zachodu dobrze zacząć w Gnieźnie, w katedrze, gdzie spoczywają relikwie św. Wojciecha, patrona Polski. To jedno z najważniejszych miejsc początków chrześcijaństwa w Polsce: przy grobie męczennika w 1000 roku odbył się zjazd gnieźnieński i utworzono pierwszą polską metropolię, a w katedrze koronowano pierwszych królów. Szczególną uwagę zwracają romańskie Drzwi Gnieźnieńskie z XII wieku, z brązowymi scenami życia i męczeństwa św. Wojciecha. Dla pielgrzyma zmierzającego na Kalwarię to dobre wprowadzenie: modlitwa przy relikwiach świadka wiary przed drogą śladami Męki Pańskiej. Z Gniezna do Pakości jest około godziny jazdy w kierunku wschodnim, przez pojezierze Pałuk i Kujaw.
Kalwarię założył w 1628 roku proboszcz pakoski ks. Wojciech Kęsicki, który wytyczył pierwsze dróżki według opisu Jerozolimy Christiana Adrichomiusa i oznaczył stacje drewnianymi krzyżami. Fundację zatwierdził biskup w 1631 roku, a 22 grudnia tego roku opiekę objęli franciszkanie reformaci. Ich klasztor z kościołem św. Bonawentury zbudowano w XVII wieku z wykorzystaniem murów XIV-wiecznego zamku. W 1671 roku sprowadzono do Pakości relikwie drzewa Krzyża Świętego, których kult potwierdzono 12 września tego roku; to dziś największa cząstka tej relikwii w Polsce. Po kasacie w 1832 roku franciszkanie wrócili do Pakości w 1931 roku. W 2000 roku kalwarię ustanowiono sanktuarium, a w 2018 roku Archidiecezjalnym Sanktuarium Męki Pańskiej.
Dróżki Kalwarii Pakoskiej dzielą się na dwie części: Drogę Pojmania i Drogę Krzyżową. Układ w pośredni sposób odwzorowuje topografię Jerozolimy. Większość kaplic stoi w parku na skraju miasta, część na okolicznych wzgórzach. Droga Pojmania prowadzi m.in. przez Wieczernik, Ogród Oliwny i stację Potoku Cedron, którego rolę pełni przepływająca przez Pakość Noteć, do kaplicy Kajfasza, zwanej Więzieniem, konsekrowanej po odbudowie w 1797 roku. Górę Oliwną symbolizuje wzniesienie przy drodze do Inowrocławia. Kaplice są barokowe, utrzymane w prostym, ascetycznym stylu i powstawały przez ponad 60 lat; dziewięć z nich niedawno odnowiono. Przy kaplicy Wniebowstąpienia pochowano konfederatów barskich poległych w bitwie pod Pakością w 1769 roku.
Druga część dróżek prowadzi od Więzienia Drogą Krzyżową na Wzgórze Ludkowskie, które pełni rolę Golgoty; tam znajdują się stacje upamiętniające wydarzenia z ostatnich godzin Męki. Całość obejmuje 26 stacji, w tym dwa kościoły: klasztorny św. Bonawentury i kościół Ukrzyżowania. Ten drugi konsekrowano 14 września 1691 roku, a na Wielki Jubileusz 2000 roku ustanowiono go kościołem stacyjnym. Pielgrzymkę zamyka kaplica Grobu Pańskiego, jedyna, która w czasie II wojny światowej zachowała sakralny charakter i była miejscem wspólnej modlitwy mieszkańców. Cała trasa dróżek ma około 6,5 km, z podejściami na wzgórza, więc warto przeznaczyć na nią kilka godzin i robić przerwy na modlitwę przy kolejnych stacjach.
Kalwaria Pakoska ma niemal 400-letnią tradycję inscenizacji Drogi Krzyżowej. W Wielkim Poście drogę odprawia się w piątki, a z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek odbywa się nocna Droga Krzyżowa z procesją i misterium Męki Pańskiej, na którą co roku przybywają tysiące pielgrzymów. Według opisu krajoznawców pierwsza część rusza wieczorem spod kościoła św. Bonawentury, a druga nad ranem spod kaplicy Więzienia. Drugim ważnym czasem są odpusty: w maju Znalezienia Krzyża Świętego, w którym od 1933 roku Mszę odprawia się przy ołtarzu polowym na Kalwarii, oraz we wrześniu Podwyższenia Krzyża, połączony z odpustami 14 i 15 września. W 1841 roku drogę z arcybiskupem Marcinem Duninem odprawiło około 30 tysięcy osób, a w 1969 roku prowadził ją kardynał Stefan Wyszyński.
Redakcja BratnioBazylika kolegiacka św. Piotra i Pawła w Kruszwicy · Publicznie · 26 paź 2026, 08:30
Drugi dzień można zakończyć przejazdem przez Inowrocław do Kruszwicy nad Gopłem, w sumie około 30 km. W Kruszwicy stoi romańska kolegiata św. Piotra i Pawła z XII wieku, zbudowana z ciosów granitowych i piaskowca, jeden z najstarszych zachowanych kościołów w Polsce, dziś bazylika mniejsza. Kruszwica należała do najważniejszych ośrodków wczesnopiastowskich Kujaw. Nad brzegiem jeziora widać ceglaną Mysią Wieżę, pozostałość XIV-wiecznego zamku, związaną z legendą o Popielu. Po drodze, w Inowrocławiu, warto zatrzymać się przy romańskiej bazylice Imienia NMP, zwanej Ruiną. Taki program zamyka pielgrzymkę klamrą: od Gniezna, przez Mękę Pańską w Pakości, do najstarszych kujawskich kościołów.
