Pielgrzymka mężczyzn i młodzieńców jest pielgrzymką stanową: tradycja pielgrzymowania do Piekar według stanów, osobno mężczyzn w maju i kobiet w sierpniu, ukształtowała się w okresie międzywojennym i była kontynuowana po II wojnie światowej. W czasach PRL, gdy władze spychały religię na margines, pielgrzymka nabrała wyraźnego wymiaru społecznego, a słowa wygłaszane na Kalwarii były szeroko komentowane. Dziś do Piekar przybywa w ostatnią niedzielę maja według szacunków od kilkudziesięciu do około stu tysięcy mężczyzn i chłopców. Pielgrzymi przyjeżdżają przede wszystkim z parafii archidiecezji katowickiej i sąsiednich diecezji, ale również z dalszych stron Polski i z zagranicy. Przy dużej liczbie uczestników warto przyjechać wcześnie i ustalić z grupą miejsce zbiórki, bo w ciągu dnia pielgrzymi przemieszczają się między bazyliką a wzgórzem kalwaryjskim.

Zdjęcia: Adrian Tync · CC BY-SA 4.0
Pielgrzymka · Opracowanie redakcji
Pielgrzymka Mężczyzn i Młodzieńców do Piekar Śląskich
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach · około 1 dni
Doroczna pielgrzymka stanowa mężczyzn i młodzieńców do sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich, odbywająca się w ostatnią niedzielę maja. Co roku przybywają na nią dziesiątki tysięcy pielgrzymów z Górnego Śląska i całej Polski, przede wszystkim z grupami parafialnymi. To jednodniowe wydarzenie: rano bazylika i obraz Matki Bożej Piekarskiej, potem procesja na wzgórze kalwaryjskie i Msza, po południu dróżki Kalwarii Piekarskiej.
Pielgrzymka odbywa się w ostatnią niedzielę maja; w 2026 roku był to 31 maja. Kobiety i dziewczęta pielgrzymują do Piekar w niedzielę po 15 sierpnia. Szczegółowy program ogłasza co roku sanktuarium i archidiecezja katowicka; zwykle obejmuje poranne godzinki i różaniec w bazylice, procesję z obrazem na Kalwarię, Mszę na wzgórzu kalwaryjskim przed południem, spotkanie młodzieży, nabożeństwo majowe i procesję powrotną do bazyliki. Większość uczestników przyjeżdża zorganizowanymi grupami parafialnymi, część komunikacją publiczną lub samochodem. Piekary leżą przy drodze 79 około 16 km od Katowic i około 6 km od Bytomia (droga 911); w dniu pielgrzymki trzeba liczyć się z dużym ruchem i ograniczeniami parkowania. Msza główna odbywa się pod gołym niebem, więc przyda się nakrycie głowy, woda, a w razie złej pogody peleryna. Przy bazylice działa Centrum Pielgrzymkowe (ul. ks. Ficka 7a), które przyjmuje zgłoszenia grup i zapewnia przewodników, a w Domu Pielgrzyma (ul. ks. J. Popiełuszki 6) można zamówić nocleg i posiłki.
To opracowanie redakcji Bratnio: opis szlaku etap po etapie na podstawie przewodników, programów pielgrzymek i oficjalnych stron. Nie jest to zapis przejścia konkretnej osoby. Terminy i szczegóły sprawdź u organizatora przed wyjazdem.
Źródła
- Wikipedia - Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich
- Wikipedia - Kalwaria Piekarska
- Rzeczpospolita - Mężczyźni u Matki Bożej Piekarskiej
- Super Express - Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej, przewodnik
- Theo-logos - Piekary Śląskie jako fenomen duszpasterstwa religijno-społecznego mężczyzn i młodzieńców
Polski Publiczna
Mapa pielgrzymki
Trasa pojawi się, gdy pielgrzym włączy zapis w aplikacji.
Agenda pielgrzymki
-
Etap 1
Przybycie do Piekar Śląskich
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Pielgrzymka mężczyzn i młodzieńców jest pielgrzymką stanową: tradycja pielgrzymowania do Piekar według stanów, osobno mężczyzn w maju i kobiet w sierpniu, ukształtowała się w okresie międzywojennym i była kontynuowana po II wojnie światowej. W czasach PRL, gdy władze spychały religię na margines, pielgrzymka nabrała wyraźnego wymiaru społecznego, a słowa wygłaszane na Kalwarii były szeroko koment…
Czytaj dalej -
Etap 2
Bazylika i obraz Matki Bożej Piekarskiej
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Dzień zaczyna się w bazylice, zbudowanej w latach 1841-1846 z inicjatywy ks. Jana Nepomucena Ficka i konsekrowanej w 1849 roku. W ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, malowany na lipowej desce, będący kopią starszej ikony, przeniesionej na początku XVIII wieku do Opola. Kult obrazu rozwinął się w XVII wieku: w 1676 roku mieszkańcy Tarnowskich Gór modlili się przed nim o ustanie…
Czytaj dalej -
Etap 3
Procesja z obrazem na wzgórze kalwaryjskie
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Po porannych modlitwach z bazyliki wyrusza procesja z obrazem Matki Bożej Piekarskiej na wzgórze Kalwarii. Pielgrzymi idą za obrazem wraz z duchowieństwem, pocztami sztandarowymi i grupami parafialnymi. Kalwaria leży na wzgórzu dawniej zwanym Cerekwicą, w obrębie zespołu sanktuaryjnego, więc przejście nie jest długie, ale przy dziesiątkach tysięcy uczestników przebiega powoli. Na wzgórzu przygoto…
Czytaj dalej -
Etap 4
Msza na wzgórzu kalwaryjskim
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Główna Msza pielgrzymki odprawiana jest przed południem na wzgórzu kalwaryjskim, pod przewodnictwem zaproszonych biskupów; pielgrzymów wita metropolita katowicki. Tradycyjnie podczas pielgrzymki wygłaszane jest słowo dotyczące spraw społecznych, rodziny, pracy i odpowiedzialności mężczyzn, a homilie piekarskie od dziesięcioleci są komentowane w całym kraju. W latach 1965-1978 na Kalwarii co roku…
Czytaj dalej -
Etap 5
Dróżki Kalwarii Piekarskiej
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Kalwaria Piekarska powstała z inicjatywy proboszcza ks. Bernarda Purkopa, który w latach 1866-1871 nabył wzgórze; prace ruszyły w 1887 roku, a całość konsekrował 21 czerwca 1896 roku kard. Georg Kopp. Nabożeństwo kalwaryjskie zaczyna się przy kaplicy św. Rafała Archanioła na Rajskim Placu. Dalej prowadzą stacje Drogi Pojmania i Drogi Krzyżowej, a w topografii kalwarii odtworzono m.in. Dolinę Joza…
Czytaj dalej -
Etap 6
Popołudnie i procesja powrotna do bazyliki
Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach
Redakcja Bratnio · 26.10.2026, 08:41
Po Mszy program pielgrzymki jest kontynuowany na Kalwarii. W poprzednich latach obejmował m.in. spotkanie z młodzieżą, czyli godzinę młodzieży z zaproszonym gościem, oraz nabożeństwo majowe prowadzone przez biskupów, w 2017 roku z udziałem biskupa odpowiedzialnego za duszpasterstwo trzeźwości. Na zakończenie dnia obraz Matki Bożej Piekarskiej wraca w procesji do bazyliki. Godziny poszczególnych p…
Czytaj dalej
Komentarze do całej relacji
Przebieg pielgrzymki
Dzień zaczyna się w bazylice, zbudowanej w latach 1841-1846 z inicjatywy ks. Jana Nepomucena Ficka i konsekrowanej w 1849 roku. W ołtarzu znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, malowany na lipowej desce, będący kopią starszej ikony, przeniesionej na początku XVIII wieku do Opola. Kult obrazu rozwinął się w XVII wieku: w 1676 roku mieszkańcy Tarnowskich Gór modlili się przed nim o ustanie zarazy i nazwali go Mater Admirabilis, a w 1680 roku, podczas zarazy w Pradze, obraz obnoszono w procesji po ulicach miasta. W 1925 roku wizerunek ozdobiono koronami podarowanymi przez papieża Piusa XI, a w 1983 roku Matka Boża Piekarska otrzymała tytuł Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej. Według programów z ubiegłych lat dzień rozpoczynają godzinki i różaniec, po których obraz wynoszony jest z bazyliki.
Po porannych modlitwach z bazyliki wyrusza procesja z obrazem Matki Bożej Piekarskiej na wzgórze Kalwarii. Pielgrzymi idą za obrazem wraz z duchowieństwem, pocztami sztandarowymi i grupami parafialnymi. Kalwaria leży na wzgórzu dawniej zwanym Cerekwicą, w obrębie zespołu sanktuaryjnego, więc przejście nie jest długie, ale przy dziesiątkach tysięcy uczestników przebiega powoli. Na wzgórzu przygotowany jest ołtarz polowy, przy którym odbywa się główna liturgia dnia. Procesja jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów tej pielgrzymki: w ciągu dnia obraz przebywa na Kalwarii, a po południu wraca w procesji do bazyliki. Na tym etapie najważniejsze jest trzymanie się swojej grupy i znaków porządkowych oraz wcześniejsze zajęcie miejsca na wzgórzu, jeśli ktoś chce stać blisko ołtarza.
Główna Msza pielgrzymki odprawiana jest przed południem na wzgórzu kalwaryjskim, pod przewodnictwem zaproszonych biskupów; pielgrzymów wita metropolita katowicki. Tradycyjnie podczas pielgrzymki wygłaszane jest słowo dotyczące spraw społecznych, rodziny, pracy i odpowiedzialności mężczyzn, a homilie piekarskie od dziesięcioleci są komentowane w całym kraju. W latach 1965-1978 na Kalwarii co roku przemawiał kard. Karol Wojtyła, a jako papież Jan Paweł II w 1979 roku przekazał piekarskiemu sanktuarium paschał i stułę, a w 1983 roku złoty różaniec. Bywali tu również kardynałowie Stefan Wyszyński, Franciszek Macharski i Józef Glemp. Liturgia odbywa się na otwartej przestrzeni i większość uczestników spędza ją na stojąco, dlatego warto mieć ze sobą wodę, nakrycie głowy i coś przeciwdeszczowego.
Kalwaria Piekarska powstała z inicjatywy proboszcza ks. Bernarda Purkopa, który w latach 1866-1871 nabył wzgórze; prace ruszyły w 1887 roku, a całość konsekrował 21 czerwca 1896 roku kard. Georg Kopp. Nabożeństwo kalwaryjskie zaczyna się przy kaplicy św. Rafała Archanioła na Rajskim Placu. Dalej prowadzą stacje Drogi Pojmania i Drogi Krzyżowej, a w topografii kalwarii odtworzono m.in. Dolinę Jozafata, potok Cedron, Górę Oliwną z grotą Ogrójca, Wieczernik i pałac Kajfasza. Stacje XI-XIII znajdują się na fasadzie kościoła kalwaryjskiego. Wzgórze otacza mur z 15 kaplicami różańcowymi. Rejestr zabytków wymienia w zespole 34 kaplice. W dniu pielgrzymki dróżki są zatłoczone, więc część pielgrzymów przechodzi je po Mszy, a inni wracają na nie w spokojniejszym terminie.
Po Mszy program pielgrzymki jest kontynuowany na Kalwarii. W poprzednich latach obejmował m.in. spotkanie z młodzieżą, czyli godzinę młodzieży z zaproszonym gościem, oraz nabożeństwo majowe prowadzone przez biskupów, w 2017 roku z udziałem biskupa odpowiedzialnego za duszpasterstwo trzeźwości. Na zakończenie dnia obraz Matki Bożej Piekarskiej wraca w procesji do bazyliki. Godziny poszczególnych punktów zmieniają się z roku na rok i są publikowane przed pielgrzymką przez sanktuarium i archidiecezję katowicką. Dla wielu grup parafialnych procesja powrotna jest momentem rozstania z Piekarami i powrotu autokarami do domu. Kto zostaje dłużej, może skorzystać z noclegu w Domu Pielgrzyma przy sanktuarium i następnego dnia spokojnie przejść kalwaryjskie dróżki albo pomodlić się w bazylice bez tłumu.