Ludźmierz to najstarsza parafia na Podhalu. W 1234 roku wojewoda krakowski Teodor Gryfita zaczął tu budowę modrzewiowego kościoła i sprowadził cystersów, którzy wkrótce przenieśli się do Szczyrzyca, ale parafią kierowali do 1824 roku. Obecny neogotycki kościół zbudowano w latach 1869-1877; od 2001 roku jest bazyliką mniejszą. W rokokowym ołtarzu głównym stoi licząca około 125 cm drewniana figura Matki Bożej, czczona od około 1400 roku i nazywana Gaździną Podhala. Legenda mówi o węgierskim kupcu, który zabłądził nocą na ludźmierskich mokradłach i po modlitwie został wyprowadzony na drogę. 15 sierpnia 1963 roku figurę koronował kardynał Stefan Wyszyński z udziałem biskupa Karola Wojtyły; według tradycji podczas procesji z ręki figury wypadło berło, które pochwycił Wojtyła.