Poradnik pielgrzyma
Asyż - Bazylika św. Franciszka - poradnik pielgrzyma
Zdjęcia: Berthold Werner · Public domain
Bazylika św. Franciszka w Asyżu kryje grób Biedaczyny i jedne z najpiękniejszych fresków Europy. Poradnik jest dla tych, którzy chcą przyjechać tu jako pielgrzymi: pomodlić się przy grobie, przejść uliczkami miasta świętego i zrozumieć, dlaczego Asyż tak mocno porusza.
Dlaczego warto
Asyż to miasto, w którym wszystko mówi o Franciszku: jego dom rodzinny, kościoły, w których się modlił, pustelnia na zboczu góry i wreszcie bazylika z jego grobem. Pielgrzym przyjeżdża tu nie po zabytki, ale po prostotę Ewangelii, którą Franciszek przeżył tak radykalnie, że do dziś pociąga ludzi z całego świata, także niewierzących.
Rok 2026 jest wyjątkowy. Mija 800 lat od śmierci świętego, a z tej okazji Penitencjaria Apostolska ogłosiła specjalny Rok Jubileuszowy Franciszkański, trwający do 10 stycznia 2027 roku, z możliwością uzyskania odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami. To dobry moment, by zaplanować pielgrzymkę.
Krótka historia
Franciszek zmarł w 1226 roku, a już dwa lata później został kanonizowany. Dzień po kanonizacji, 17 lipca 1228 roku, papież Grzegorz IX pobłogosławił wzgórze, na którym miała stanąć bazylika. Projekt przypisuje się bratu Eliaszowi. W 1230 roku ciało świętego złożono w krypcie pod głównym ołtarzem dolnego kościoła, a całość konsekrowano w 1253 roku. Obok wyrósł Sacro Convento, wielki klasztor braci mniejszych konwentualnych.
Przez wieki grób był ukryty i odnaleziono go dopiero w grudniu 1818 roku, po czym urządzono kryptę dostępną dla wiernych. Dolny kościół zdobią freski m.in. Cimabuego, Simone Martiniego i Pietra Lorenzettiego, a górny słynny cykl scen z życia Franciszka, tradycyjnie przypisywany Giottowi. W 1997 roku trzęsienie ziemi zniszczyło część sklepienia górnego kościoła, zginęły cztery osoby; sklepienie odbudowano. W 2000 roku została wpisana z innymi miejscami franciszkańskimi na listę UNESCO. Na przełomie lutego i marca 2026 roku, po raz pierwszy w historii, ciało świętego wystawiono publicznie do uczczenia.
Jak dojechać
Z Polski większość pielgrzymów leci do Rzymu, a dalej jedzie pociągiem lub autokarem do Umbrii. Bliżej Asyżu leży lotnisko Umbria International pod Perugią, około 12 km od miasta; warto sprawdzić, czy są aktualne połączenia z Polski. Grupy parafialne często łączą Asyż z Rzymem lub Loreto w jednej trasie autokarowej.
- pociągiem: stacja Assisi leży na równinie przy Santa Maria degli Angeli, ok. 3 km od starego miasta, na linii Florencja - Perugia - Foligno; z Rzymu jedzie się zwykle z przesiadką w Foligno
- autobusem: sprzed stacji kursuje autobus pod bazylikę, jazda trwa około 10 minut
- z lotniska pod Perugią: autobus lub taksówka
- samochodem: drogą E45 (zjazd Assisi), od strony A1 lub A14; w samym centrum obowiązują ograniczenia ruchu, auto zostawia się na parkingach poniżej murów
Kiedy przyjechać
Asyż jest piękny o każdej porze roku, ale w sezonie wiosenno-letnim i w weekendy bywa bardzo zatłoczony. Najspokojniej jest w dni powszednie, wcześnie rano. Do 10 stycznia 2027 roku trwa Rok Jubileuszowy Franciszkański, więc można spodziewać się większej liczby grup.
- 4 października - uroczystość św. Franciszka, główne święto miasta i patrona Włoch
- do 10 stycznia 2027 - Rok Jubileuszowy na 800-lecie śmierci świętego
- wiosna i jesień - przyjemne temperatury do chodzenia po stromych uliczkach
- piątek i sobota wieczorem - krypta jest dodatkowo otwarta na modlitwę osobistą, szczegóły na stronie bazyliki
Co zobaczyć i przeżyć
- krypta z grobem św. Franciszka pod dolnym kościołem - miejsce ciszy i modlitwy
- dolny kościół z freskami Cimabuego, Simone Martiniego i Pietra Lorenzettiego
- górny kościół z cyklem scen z życia Franciszka
- Muzeum Skarbca bazyliki
- Bazylika św. Klary z grobem świętej
- sanktuarium Ogołocenia przy kościele Santa Maria Maggiore, gdzie spoczywa św. Carlo Acutis
- Pustelnia Carceri na zboczu Monte Subasio
- Bazylika Matki Bożej Anielskiej na równinie, z kaplicą Porcjunkuli
Praktycznie na miejscu
- strój: skromny, z zakrytymi ramionami i kolanami
- w krypcie i kościołach obowiązuje cisza; przy grobie nie robi się zdjęć
- dostępność: dolny kościół jest dostępny z poziomu placu, do górnego prowadzą schody, a do krypty trzeba zejść po stopniach
- grupy mogą zarezerwować Mszę lub zwiedzanie przez oficjalny system rezerwacji bazyliki
- Testimonium dla pieszych pielgrzymów wydaje Statio Peregrinorum przy Sacro Convento
- godziny otwarcia kościołów i krypty oraz Msze: sprawdź na stronie bazyliki
Nocleg i jedzenie
W Asyżu i w Santa Maria degli Angeli działa wiele domów zakonnych przyjmujących pielgrzymów, a także pensjonaty i hotele. Nocleg w starym mieście pozwala zobaczyć Asyż wieczorem i o świcie, gdy ulice są puste. Na równinie przy stacji jest zwykle taniej i łatwiej z dojazdem. Lokalna kuchnia umbryjska jest prosta i sycąca, a małe sklepy z chlebem i serem wystarczą na pielgrzymi posiłek.
Rady od pielgrzymów
- przyjdź do krypty z samego rana w dzień powszedni, zanim przyjadą autokary - cisza przy grobie robi wtedy ogromne wrażenie
- zabierz wygodne buty, bo uliczki są strome, kamienne i po deszczu śliskie
- weź cieplejszą warstwę, w krypcie i dolnym kościele bywa chłodno
- nie próbuj zobaczyć wszystkiego w jeden dzień; dwa dni pozwalają połączyć bazylikę z pustelnią Carceri i Porcjunkulą
- zacznij lub zakończ dzień w dolnym kościele na Mszy - to inne przeżycie niż zwiedzanie
- do pustelni Carceri warto dojść pieszo, ale to wymagające podejście pod górę
Pieszo i szlakiem
Asyż jest celem Drogi św. Franciszka (Via di Francesco). Wariant północny prowadzi z Florencji lub Rimini m.in. przez La Verna, a południowy z Rzymu. Na drogę warto zabrać oficjalną credencial, którą zamawia się z wyprzedzeniem przez biuro diecezji Gubbio. Kto przeszedł pieszo co najmniej ostatnie 100 km lub przejechał rowerem 200 km, może po przybyciu odebrać Testimonium Viae Francisci w biurze pielgrzyma Statio Peregrinorum przy Sacro Convento.
Z Asyżu wychodzi też Droga Loretańska, łącząca miasto Franciszka z sanktuarium Świętego Domku w Loreto.
Najczęstsze pytania
Gdzie jest grób św. Franciszka?
W krypcie pod dolnym kościołem bazyliki. Schodzi się do niej z dolnego kościoła. To miejsce modlitwy, więc obowiązuje cisza i zakaz fotografowania.
Jak dojechać do Asyżu z Rzymu?
Najprościej pociągiem do stacji Assisi, zwykle z przesiadką w Foligno, a dalej autobusem spod dworca pod bazylikę. Grupy najczęściej przyjeżdżają autokarem.
Czy w 2026 roku w Asyżu można uzyskać odpust?
Tak. Z okazji 800-lecia śmierci św. Franciszka ogłoszono Rok Jubileuszowy, trwający do 10 stycznia 2027 roku. Odpust zupełny można uzyskać pod zwykłymi warunkami: spowiedź, Komunia Święta i modlitwa w intencjach Ojca Świętego.
Ile czasu potrzeba na Asyż?
Na samą bazylikę wystarczy kilka godzin, ale aby zobaczyć też Bazylikę św. Klary, sanktuarium Carlo Acutisa, pustelnię Carceri i Porcjunkulę, najlepiej zaplanować co najmniej dwa dni.
Gdzie jest pochowany Carlo Acutis?
W Asyżu, w sanktuarium Ogołocenia przy kościele Santa Maria Maggiore, kilka minut spacerem od centrum. Jego ciało spoczywa tam od 2019 roku.
Jak otrzymać Testimonium po przejściu Drogi św. Franciszka?
Trzeba mieć podstemplowaną credencial i przejść pieszo co najmniej ostatnie 100 km lub przejechać rowerem 200 km. Testimonium odbiera się osobiście w Statio Peregrinorum przy Sacro Convento.
