Poradnik pielgrzyma
Bazylika św. Piotra w Watykanie - poradnik pielgrzyma
Zdjęcia: Nan Palmero from San Antonio, TX, USA · CC BY 2.0
Bazylika wzniesiona nad grobem Apostoła Piotra jest sercem Kościoła katolickiego, a dla Polaków także miejscem modlitwy przy grobie św. Jana Pawła II. Ten poradnik pomoże zaplanować wizytę, udział w audiencji generalnej i spokojną modlitwę mimo tłumów.
Dlaczego warto
Pielgrzymka do Rzymu od wieków oznacza przede wszystkim drogę do grobu Piotra, pierwszego z apostołów. Pod głównym ołtarzem bazyliki, w miejscu wskazywanym przez tradycję, spoczywa Rybak z Galilei, a wokół niego groby wielu jego następców. Modlitwa w tym miejscu to wyznanie wiary w jedność Kościoła, który od Piotra prowadzi aż do dzisiejszego papieża.
Dla pielgrzymów z Polski bazylika ma jeszcze jeden, bardzo osobisty wymiar. W bocznej kaplicy św. Sebastiana znajduje się grób św. Jana Pawła II, przy którym niemal zawsze modlą się rodacy. Wiele osób przyjeżdża tu, by podziękować za jego pontyfikat, powierzyć mu rodzinę albo po prostu chwilę pobyć w ciszy przy papieżu, którego pamiętają.
Krótka historia
Około 324 roku cesarz Konstantyn Wielki wzniósł nad grobem Apostoła pięcionawową bazylikę. Po ponad tysiącu lat budowla była w tak złym stanie, że papież Juliusz II zdecydował o jej zastąpieniu nową. Budowa rozpoczęła się w 1506 roku według projektu Bramantego, a nad dziełem pracowali kolejno m.in. Rafael, Michał Anioł, który nadał ostateczny kształt kopule, oraz Carlo Maderno, autor wydłużonej nawy i fasady. Bazylikę konsekrował papież Urban VIII 18 listopada 1626 roku.
Gian Lorenzo Bernini zaprojektował baldachim nad ołtarzem papieskim oraz kolumnadę obejmującą plac św. Piotra niczym otwarte ramiona. Jan Paweł II zmarł 2 kwietnia 2005 roku i został pochowany w Grotach Watykańskich. Po beatyfikacji 1 maja 2011 roku jego trumnę przeniesiono do kaplicy św. Sebastiana w nawie bazyliki. Kanonizacja odbyła się 27 kwietnia 2014 roku, a jego wspomnienie liturgiczne przypada 22 października.
Jak dojechać
Z Polski najwygodniej dolecieć do Rzymu, na lotnisko Fiumicino lub Ciampino, z którymi łączy Polskę wiele przewoźników. Część parafii i biur pielgrzymkowych organizuje też przejazdy autokarowe, zwykle z noclegiem po drodze. W samym Rzymie do Watykanu prowadzi kilka prostych dróg komunikacją miejską.
- metrem: linia A do stacji Ottaviano lub Cipro, dalej kilkanaście minut pieszo do placu św. Piotra
- pociągiem regionalnym: linie FL3 i FL5 zatrzymują się na stacji Roma San Pietro, skąd do placu jest krótki spacer; z lotniska Fiumicino można dojechać pociągiem do stacji Trastevere i tam się przesiąść
- autobusem: kilka linii miejskich kursuje z okolic dworca Termini w stronę Watykanu, aktualne trasy podaje przewoźnik miejski ATAC
- samochodem: centrum Rzymu objęte jest strefą ograniczonego ruchu, więc lepiej zostawić auto przy noclegu lub na parkingu poza centrum
Kiedy przyjechać
Bazylika jest otwarta codziennie, ale jej rytm wyznaczają celebracje papieskie. W dni audiencji i uroczystości dostęp do świątyni bywa ograniczony, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić kalendarz na stronie bazyliki i Prefektury Domu Papieskiego. Najspokojniej jest wczesnym rankiem oraz poza szczytem sezonu letniego.
- środa - zwykle audiencja generalna z udziałem papieża, najczęściej na placu św. Piotra, przy złej pogodzie w Auli Pawła VI
- niedziela w południe - modlitwa Anioł Pański z papieżem, bez biletów
- 22 października - wspomnienie św. Jana Pawła II, dzień szczególnie licznych modlitw Polaków przy jego grobie
- 29 czerwca - uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła, patronów Rzymu
- lipiec - audiencje generalne są zazwyczaj zawieszone, a upał bywa dokuczliwy
Co zobaczyć i przeżyć
- grób św. Jana Pawła II pod ołtarzem kaplicy św. Sebastiana, w prawej nawie
- Pietà Michała Anioła w pierwszej kaplicy po prawej stronie od wejścia, dziś za szybą ochronną
- Konfesja i ołtarz papieski pod baldachimem Berniniego, nad miejscem grobu św. Piotra
- kaplica Najświętszego Sakramentu, przeznaczona wyłącznie do modlitwy
- Groty Watykańskie z grobami papieży, którymi zwykle opuszcza się bazylikę
- Nekropolia pod nawą główną z grobem Apostoła, zwiedzana tylko w małych grupach po wcześniejszej rezerwacji
- kopuła Michała Anioła z widokiem na plac i miasto, wejście płatne i częściowo po schodach
- Drzwi Święte, otwierane tylko w latach jubileuszowych
Praktycznie na miejscu
- wejście do bazyliki jest bezpłatne, ale każdy przechodzi kontrolę bezpieczeństwa prowadzoną przez włoską policję, z bramkami po prawej stronie placu
- strój: zakryte ramiona i kolana, bez bardzo krótkich ubrań i nakryć głowy w środku; osoby nieodpowiednio ubrane nie są wpuszczane
- zachowanie: bazylika jest miejscem modlitwy, obowiązuje cisza, wyciszony telefon, zakaz jedzenia i picia; regulamin zwiedzania określa także zasady fotografowania
- dla modlących się przygotowano osobną ścieżkę prawą nawą, prowadzącą m.in. do Pietà, grobu Jana Pawła II, kaplicy Najświętszego Sakramentu i miejsca spowiedzi
- osoby z niepełnosprawnością mają wejście z rampą w prawej części kolumnady; szczególne prośby można zgłosić wcześniej przez stronę bazyliki
- audiencja generalna: bilety są całkowicie bezpłatne i wydaje je wyłącznie Prefektura Domu Papieskiego; zgłoszenie składa się z wyprzedzeniem przez oficjalny formularz (dostępny także po polsku), a bilety odbiera się w biurze przy Spiżowej Bramie pod prawą kolumnadą, w dniu poprzedzającym audiencję lub rano w dniu audiencji
- nikt nie może pobierać opłat za bilety na audiencję; ofert sprzedaży biletów należy unikać
- godziny otwarcia, Msze i wejścia na kopułę: sprawdź na stronie bazyliki
Nocleg i jedzenie
Wokół Watykanu i w całym Rzymie działa wiele domów pielgrzyma prowadzonych przez zgromadzenia zakonne, w tym polskie, a także hotele i kwatery różnej klasy. W okolicy placu ceny bywają wyższe, więc wielu pielgrzymów nocuje w dzielnicach dobrze połączonych metrem i dojeżdża rano. Na jedzenie najlepiej wybrać się kilka ulic dalej od placu, gdzie łatwiej o zwykłe, lokalne trattorie i piekarnie.
Rady od pielgrzymów
- przyjdź jak najwcześniej rano - kolejka do kontroli bezpieczeństwa rośnie z godziny na godzinę, a najdłuższa bywa w środku dnia
- w dzień audiencji przyjdź na plac dużo wcześniej, bo kontrola wejściowa trwa, a najlepsze miejsca szybko się zapełniają
- jeśli nie uczestniczysz w audiencji, zaplanuj zwiedzanie bazyliki na inny dzień niż środa
- miej przy sobie lekki szal lub chustę, by zakryć ramiona; zdarza się, że ktoś po długim staniu w kolejce nie zostaje wpuszczony
- kupony na płatne wejścia bez kolejki nie omijają kontroli bezpieczeństwa i nie zawsze skracają czas oczekiwania
- przy grobie Jana Pawła II zwykle jest tłoczno, ale chwila modlitwy jest możliwa; spokojniej bywa zaraz po otwarciu bazyliki
- w upalne dni weź wodę i nakrycie głowy na czas czekania na placu, który jest całkowicie odsłonięty
Pieszo i szlakiem
Bazylika jest celem Via Francigena, dawnej drogi pielgrzymów z północy Europy do Rzymu. Pielgrzymi, którzy przeszli pieszo co najmniej ostatnie 100 km i mają podstemplowaną credencial, mogą otrzymać pamiątkowe Testimonium potwierdzające pielgrzymkę. Wydawane jest ono przy wejściu dla modlących się; aktualne zasady i miejsce odbioru warto sprawdzić przed wyruszeniem.
Najczęstsze pytania
Jak zdobyć bilet na audiencję generalną z papieżem?
Bilety są bezpłatne. Zgłoszenie wysyła się z wyprzedzeniem do Prefektury Domu Papieskiego przez jej oficjalny formularz internetowy, a bilety odbiera osobiście w biurze przy Spiżowej Bramie, pod prawą kolumnadą placu św. Piotra, dzień wcześniej lub rano przed audiencją. Grupy parafialne często zgłasza organizator pielgrzymki.
Gdzie dokładnie jest grób św. Jana Pawła II?
W kaplicy św. Sebastiana, w prawej nawie bazyliki, niedaleko Pietà. Trumna spoczywa pod ołtarzem kaplicy. Wcześniej, od 2005 do 2011 roku, grób znajdował się w Grotach Watykańskich.
Czy wejście do Bazyliki św. Piotra jest płatne?
Nie, wejście do bazyliki jest bezpłatne. Płatne są tylko dodatkowe miejsca, takie jak kopuła, Muzeum Skarbca czy zwiedzanie Nekropolii, które rezerwuje się na stronie bazyliki.
Jak trzeba się ubrać do bazyliki?
Skromnie: ramiona i kolana muszą być zakryte, a nakrycie głowy należy zdjąć w środku. Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Strażnicy przy wejściu zawracają osoby w krótkich spodenkach lub bluzkach bez rękawów.
Czy można zobaczyć grób św. Piotra?
Tak, w ramach zwiedzania Nekropolii pod bazyliką, w małych grupach z przewodnikiem i po wcześniejszej rezerwacji. Miejsca rozchodzą się szybko, więc warto zgłosić się z dużym wyprzedzeniem.
Czy trzeba mieć bilet na modlitwę Anioł Pański w niedzielę?
Nie. Na niedzielną modlitwę z papieżem w południe wystarczy przyjść na plac św. Piotra, licząc się z kontrolą bezpieczeństwa przy wejściu.
